Küçük ölçekli çiftçiler için yapay zekâ destekli tahminler
3 yılda 100 milyon küçük ölçekli çiftçiye yapay zekâ destekli hava tahminleri ulaştırmak için 60 milyon dolarlık yatırım.
Milyonlarca küçük ölçekli çiftçi için bir yetiştirme sezonu, ailenin yeterince beslenip beslenemeyeceğini, çocuklarını okula göndermeye devam edip edemeyeceğini veya borca düşüp düşmeyeceğini belirleyebilir. Dünya genelinde yaklaşık 500 milyon küçük aile çiftliği, iki milyardan fazla insanın geçimini sağlıyor; bu insanların çoğunun, hasat başarısız olduğunda başvurabileceği çok az imkân var veya hiç yok.
İklim değişikliği hava koşullarını daha değişken ve aşırı hâle getirirken küçük ölçekli çiftçiler, gelirlerini ve gıda güvencelerini koruyacak kararlar alabilmek için zamanında ve güvenilir hava tahminlerine ihtiyaç duyuyor. Ancak düşük ve orta gelirli ülkelerdeki birçok çiftçi, doğru hava tahminleri üretmenin son derece pahalı ve bunları ulaştırmanın lojistik açıdan karmaşık olması nedeniyle uzun süredir yüksek kaliteli tahminlere erişemiyor.
Yapay zekâ alanındaki son gelişmeler bu durumu değiştiriyor. En üst seviye yapay zekâ içeren hava tahmin sistemleri artık geleneksel modellerle aynı veya daha yüksek başarıyı çok daha düşük işlem maliyetiyle gösterebiliyor. Böylece daha yerel tahminler çok daha geniş ölçekte sunulabiliyor ve çiftçiler ürünlerini, gelirlerini ve ailelerini korumak için daha erken bilgi alabiliyor. Yapay zekâ destekli çiftçi sohbet botları ve ilgili araçlar da çiftçilerle iletişimi daha verimli ve etkili hâle getiriyor.
Bu nedenle OpenAI Foundation’ın Sivil Toplum & Hayırseverlik ekibi, yapay zekâ destekli hava ve bitki hastalığı tahminlerine erişimi önemli ölçüde genişletmek için 60 milyon dolar yatırım yapıyor. Böylece bu tahminler daha fazla ülkeye ve çiftçiye ulaşacak, daha geniş bir yelpazedeki hava olaylarını ve bitki hastalığı tehditlerini kapsayacak. Cep telefonları ve diğer kanallarla ulaştırılan bu bilgiler, milyonlarca çiftçinin ekim, hasat ve gübreleme zamanını belirlemesine ve hava koşullarından kaynaklanan risklere karşı önceden harekete geçmesine yardımcı olabilir.
Bu 60 milyon dolarlık yatırım portföyü altı olağanüstü kuruluşu bir araya getiriyor: Chicago Üniversitesi, UC Berkeley, Precision Development, AIM for Scale (Notre Dame Üniversitesi aracılığıyla fon alıyor), Digital Green ve Uluslararası Mısır ve Buğday Geliştirme Merkezi (CIMMYT). Ulusal ve yerel yönetimler ile kurumlarla yakın iş birliği içinde çalışan bu kuruluşlar, önümüzdeki üç yıl içinde Güney ve Güneydoğu Asya ile Doğu Afrika’daki 100 milyon küçük ölçekli çiftçiye hava ve bitki hastalığı tahminleri ulaştırmaya yönelik, kamu öncülüğündeki çalışmaları desteklemeyi amaçlıyor.
Hava belirsizliğinin maliyeti
Küçük ölçekli çiftlikler dünyadaki gıdanın yaklaşık üçte birini üretiyor ve büyük ürün kayıpları, ülkelerin tamamı için gıda güvencesi riski yaratabiliyor. Hava koşulları, çiftçilerin gelirlerindeki dalgalanmanın başlıca nedenlerinden biri. Musonun başladığına dair yanlış bir işaret, çiftçilerin çok erken ekim yapmasına ve ardından gelen kurak dönemde ürünü kaybetmesine yol açabilirken hasat sırasında beklenmedik yağışlar ürünü toplanmadan önce bozabilir. Altı Afrika ülkesinde yürütülen bir araştırma, olumsuz iklim olaylarının olağan bir yılda örneklemdeki arazilerin yaklaşık üçte birini etkilediğini ve ulusal bitkisel üretimi ortalama %29 azalttığını ortaya koydu. NASA uydu verileri de gezegen ısındıkça bu tür iklim olaylarının şiddetlendiğini gösteriyor.
Yapay zekâdan önce doğru hava tahminleri, pahalı süper bilgisayarlarda çalışan sayısal modellere dayanıyordu. Bu nedenle söz konusu modeller, birçok düşük ve orta gelirli ülkedeki meteoroloji kurumları tarafından genellikle çalıştırılamıyordu. Bu tahminlerin mevcut olduğu yerlerde bile sonuçlar çoğu zaman çiftçilerin uygulayabileceği faydalı bilgilere dönüştürülmüyordu.
Şimdi ise en üst seviye yapay zekâ, hava tahmininde ikinci bir devrim başlattı. Bu tahminler, çok büyük miktarda atmosfer verisiyle eğitilmiş yapay zekâ modelleri tarafından üretiliyor. Artık çok daha düşük işlem gücüyle geleneksel tahmin modelleri kadar, hatta onlardan daha yüksek doğruluk sağlayabiliyorlar. Bu gelişme, düşük ve orta gelirli ülkelerde ürünlerini ekip ekmemeye, ne zaman ekeceklerine, hasat ve gübreleme zamanına karar vermeye çalışan küçük ölçekli çiftçilere özel tahminlerin geniş ölçekte üretilmesinin önünü açıyor.
Yapay zekâ destekli hava tahminlerindeki devrim sayesinde yönetimler artık çiftçilerin özel tarımsal ihtiyaçlarına göre uyarlanmış doğru tahminleri geniş kitlelere ulaştırabiliyor. Uygun maliyetli ve kanıta dayalı bu yaklaşım, çiftçilere kendi koşullarıyla ve almaları gereken kararlarla ilgili tahminler sunabilir.
Fotoğraf: Digital Green Foundation
Yapay zekâ alanındaki bu gelişmeler, küçük ölçekli çiftçilere uygun maliyetli hava tahminleri sunmak üzere birlikte kullanılabilecek çeşitli yaklaşımların önünü açıyor:
Yapay zekâ destekli tahmin sistemleri, geçmişte kullanılan sistemlere kıyasla çok daha düşük maliyet, süre ve işlem gücüyle hava tahmini yapılmasına yardımcı oluyor.
Yapay zekâ hava modellerinin hızı ve verimliliği, en iyi modellerden birkaçını birleştirerek tek bir modelin sağlayabileceğinden daha doğru hava tahminleri üretmeyi mümkün kılıyor. Modeller yerel çevre verilerini işledikçe doğruluk daha da artıyor.
Meteoroloji araştırmacıları, yapay zekâ modellerine çiftçilerin ihtiyaçlarına özel hedefler doğrultusunda ince ayar yapabilir. Örneğin, ekime imkân verecek düzeyde yağışların başlayacağı tarih tahmin edilebilir. Böylece daha önce erişilemeyen, karar vermeye yönelik tahminler sunulabilir.
Yapay zekâ destekli sesli sistemler, SMS hizmetleri ve sohbet botları tahminleri doğrudan çiftçilere kendi dillerinde ulaştırıyor. Çiftçiler de arazilerinde gerçekte neler yaşandığı, tahminin doğru olup olmadığı ve tavsiyenin ürünlere yönelik tehditleri gidermede işe yarayıp yaramadığı konusunda doğrudan geri bildirim paylaşabiliyor.
Birden fazla randomize çalışma, çiftçilerin zamanında tahmin aldıklarında neyi, ne zaman ekecekleri ve neye harcama ve yatırım yapacakları konusunda farklı ve daha iyi kararlar verdiğine dair umut verici kanıtlar sunuyor. Bu kararlar gelirlerini artırıp ürün kayıplarını azaltabiliyor (Burlig ve diğerleri, 2025; Cole, Goldberg, Harigaya & Zhu, 2025; Rudder & Viviano, çalışma makalesi).
Tropik bölgelerde yaşayan milyarlarca insan, gereğinden çok daha uzun süredir ihtiyaçlarına uygun, yüksek kaliteli hava tahminlerine erişemiyor. Bu yatırım, iklim değişkenliğinin arttığı bir dönemde geçim kaynaklarını iyileştirebilecek musonlar, sıcak hava dalgaları ve yağışlarla ilgili pratik bilgileri, titiz ve kanıta dayalı yöntemlerle ulaştırmayı vadediyor.
Bu çalışmalar nasıl bir araya geliyor?
60 milyon dolarlık yatırımımız, tahminlerin üretilmesinden çiftçiye ulaştırılmasına kadar tüm süreçte çalışan kuruluşları bir araya getiriyor:
Hava tahminlerinin üretilmesi: Chicago Üniversitesi ve UC Berkeley, çiftçilerle ilgili tahminler oluşturmak için ulusal meteoroloji kurumlarının yapay zekâ hava modellerini yerel ihtiyaçlara uyarlamasını ve kullanıma almasını destekleyecek. İlk tahminler musonun başlangıç ve bitiş zamanını, hasat dönemindeki yağışları, orta vadeli yağışı ve aşırı sıcakları kapsayacak. CIMMYT, hava tahminlerinin yanı sıra buğday patojenlerini tahmin etme kapasitesine de yatırım yapacak; salgınları daha erken tespit etmek için yapay zekâdan ve NASA’nın Dünya gözlem verilerinden yararlanacak.
Tahminlerin ve ilgili faydalı bilgilerin çiftçilere ulaştırılması: Precision Development, tahminleri uygulanabilir tavsiyelere dönüştürmek ve güvenilir kanallardan çiftçilere ulaştırmak için yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarıyla çalışacak. Digital Green, iyileştirilmiş tahminleri 2,1 milyondan fazla çiftçinin kullandığı yapay zekâ destekli tarım danışmanlığı uygulaması FarmerChat’e entegre edecek ve çiftçilerin geri bildirimlerini tahmin ekiplerine iletecek. Ulaştırma ekipleri; odak grupları, A/B testleri ve etki değerlendirmeleri aracılığıyla mesaj tasarımını, anlaşılabilirliği, güveni ve harekete geçme düzeyini test edecek.
Çalışmaların sürdürülebilir kılınması: AIM for Scale, bu hizmetleri sürdürmek ve daha fazla ülkeye yaymak için gereken ortaklıkları ve finansmanı oluşturmak üzere yönetimler ve kalkınma bankalarıyla çalışacak. Nihai hedef, hizmetleri ulusal meteoroloji ve tarım kurumlarının yürüttüğü, yönetimler ile kalkınma bankalarının da hizmetlerin devamını finanse ettiği kalıcı bir kamu altyapısı kurmak.
OpenAI Foundation bu kuruluşları; kendi çalışma alanlarındaki liderlikleri, faaliyet gösterdikleri yerlerdeki yerel kamu kurumları ve topluluklarla etkili iş birliği geçmişleri, kanıtlanmış etkileri ve bu iddialı girişimde birlikte çalışma becerileri nedeniyle seçti. 60 milyon dolarlık yatırımımız bu çalışmaları temel alıp genişletiyor; bitki hastalıklarını tahmin etme gibi yeni kabiliyetler kazandırıyor, tahminleri yeni ve güvenilir kanallara bağlıyor ve daha fazla ülkeye yayılmasını destekliyor. Bu çalışmanın amacı, 100 milyon çiftçiye ihtiyaç duydukları anda daha iyi bilgi sunarak kayıplardan kaçınmalarına ve daha yüksek, daha istikrarlı gelir sağlayabilecek yatırımlar yapmalarına yardımcı olmak.
Bundan sonraki fırsat, gelişmiş yapay zekâ modelleriyle bu ilerlemeyi daha da ileri taşımak; tahminleri geniş ölçekte daha doğru ve yerel hâle getirmek ve kanıta dayalı yöntemlerle çiftçilere ulaştırmak. Hangi yöntemlerin işe yaradığı konusunda hâlâ öğrenilecek çok şey var. Hava tahmin sistemlerinin bağımsız karşılaştırmalı değerlendirmeye, geri bildirime, yerel değerlendirmeye ve ülke ve ürün bazında uyarlamaya ihtiyacı olacak.
OpenAI Foundation’ın daha kapsamlı çalışmalarının bir parçası
Bu yatırım, OpenAI Foundation’ın Sivil Toplum & Hayırseverlik çalışmalarımız kapsamındaki ikinci girişimi. Amacımız, yapay zekânın sağladığı faydaların dünyanın dört bir yanındaki insanlara ve topluluklara ulaşmasına yardımcı olmak; özellikle de daha iyi araçların, bilgilerin ve kamu yararına altyapının temel hizmetleri ve ekonomik fırsatları geliştirebileceği yerlerde.
Bu çalışmalar kapsamında şunlara odaklanacağız:
Erişimi ve sonuçları anlamlı biçimde iyileştirebileceği temel hizmetlerde yapay zekâdan yararlanmak.
Sivil toplum kuruluşlarına yapay zekâyı sorumlu biçimde benimsemeleri için gereken araçları, uzmanlığı ve desteği sağlamak.
Başarılı araçların ve edinilen derslerin sosyal sektörün tamamına fayda sağlaması için ortak altyapı oluşturmak.
Bu çalışmayı geliştirirken dünyanın dört bir yanındaki topluluklar, liderler ve çözüm geliştirenlerle iletişim kurmayı sürdüreceğiz. Ekibimize ulaşmak için [email protected] adresinden iletişime geçin.