Mustakabali wa Kiuchumi katika enzi ya AI

OpenAI Foundation inajitolea kutoa dola milioni 250 za awali kwa ruzuku, ushirikiano, na kazi ya moja kwa moja inayolenga kuunda mustakabali wa kiuchumi ulio salama na wenye ustawi mpana.

Mifumo ya kiuchumi ipo, kimsingi, ili kuwapa watu usalama, uhuru wa kujitegemea, na uwezo wa kuunda maisha yenye kusudi. Mara nyingi sana, hawafikii matarajio. AI itasababisha mabadiliko makubwa ya kiuchumi kwa kuwa inafanya uwezo uliokuwa adimu hapo awali upatikane kwa watu wengi zaidi, na kuna hali kubwa ya kutokuwa na uhakika kuhusu mabadiliko hayo yatafika mbali kiasi gani na kwa kasi gani. Wingi wa mambo yanayowezekana hufanya hii kuwa fursa ya kipekee ya kuunda mifumo itakayowawezesha watu kuwa na maisha bora sasa na siku zijazo. Lakini kasi ya sasa ya mabadiliko inamaanisha kuwa muda wa kulifanya hili kwa usahihi ni mfupi kuliko tulivyozoea, na gharama ya kukosea ni kubwa mno. 

Hatuhitaji kujua hasa jinsi mustakabali utakavyokuwa ili kujiandaa kwa ajili yake. Madhumuni ya mpango huu ni kusaidia kuwezesha kwa rasilimali mibadala madhubuti ya kitaasisi inayoweza kujaribiwa, kusimamiwa, kurekebishwa na kupanuliwa. Tutafanya kazi katika maeneo matatu:

1. Kuelewa mabadiliko: Kuwekeza katika miundombinu huru ya upimaji na utabiri ili kuunda uelewa ulio wazi zaidi kuhusu matokeo ya AI kwa uchumi.

2. Kuunga mkono mpito: Kuwapatia wafanyakazi na jamii rasilimali katika kukabiliana na misukosuko ya muda mfupi.

3. Kuunda usalama wa kiuchumi: Kusaidia mbinu mpya za kupanga mifumo ya uchumi wa kisiasa katika kipindi cha baada ya AI na kugawanya faida za kiuchumi kwa upana kwa watu duniani kote.

Matokeo ya kiuchumi ya AI yatahisiwa kwa upana, na uzoefu wa watu ni mchango muhimu katika fikra zetu. Sambamba na chapisho hili, tunawaalika watu washiriki kile wanachokiona katika kazi zao, jamii zao, na maisha yao ya kiuchumi. Mitazamo hiyo itatusaidia kuelewa kile ambacho utafiti rasmi huenda ukakosa kubaini. Hii ni hatua ya awali kuelekea kuunda njia pana zaidi za kupata mchango wa pamoja kadri kazi ya Foundation inavyoendelea.

Kuelewa Mabadiliko

Bado hatuna njia nzuri za kujibu maswali ya msingi kuhusu jinsi AI inavyobadilisha na itakavyobadilisha uchumi. Mifumo ambayo jamii hutegemea kupima na kufasiri mabadiliko ya kiuchumi iliundwa kwa ajili ya enzi tofauti. Lengo letu ni kusaidia kuunda kile kinachofuata.

Swali kuu si tu AI inaweza kufanya nini, bali pia thamani hiyo hunufaisha nani: wafanyakazi kupitia mishahara, kampuni kupitia viwango vya faida, watumiaji kupitia bei za chini na huduma bora, serikali kupitia wigo wa kodi, au wamiliki wa mtaji kupitia kodi za upangaji. Kwa mfano, ikiwa AI itazalisha thamani kama bidhaa za kidijitali badala ya mishahara ya juu zaidi, takwimu za mapato hazitaionyesha. Ikiwa sehemu ya mapato inayokwenda kwa wafanyakazi itapungua, uwezo wa wafanyakazi kujadiliana unaweza kupungua na Pato la Taifa (GDP) linaweza kuwa kipimo mbadala duni zaidi cha ustawi. Tunahitaji kipimo kinachofuatilia kile ambacho watu wanaweza kufanya na kufikia kihalisi, si tu kile wanachopata.

Mbinu nyingi za sasa za kuchunguza matokeo ya kiuchumi ya AI hulenga ni kazi zipi zinaweza kufanywa kiotomatiki. Hii ni muhimu, lakini haijakamilika. Matokeo ya kiuchumi ya AI yatategemea jinsi majukumu yanavyounganishwa kuwa kazi, iwapo otomatiki itaondoa kazi ya binadamu au kuunda majukumu mapya yanayokamilisha kazi ya binadamu, jinsi mgawanyo wa majukumu unavyobadilika kadiri uwezo wa muundo unavyoboreshwa, na jinsi kampuni na mataifa yanavyojipanga upya kulingana na mabadiliko hayo. Kuelewa mabadiliko haya kunahitaji miundombinu bora ya umma ya soko la ajira duniani kote: uwezo unaofanana na wa BLS wa kupima ajira, mishahara, mabadiliko ya hali za ajira, na mienendo ya makampuni, sambamba na mifumo iliyoboreshwa inayofanana na O*NET kwa ajili ya kuchora ramani ya kazi. Mifumo hii inapaswa kuwa yenye umuhimu duniani kote na, panapofaa, kuhusishwa na taarifa za kidemografia, kijiografia, hatua ya taaluma, na ngazi ya kazi.

Kila nchi itapitia mpito wa AI kwa njia tofauti. Mbali na kupima moja kwa moja matokeo ya AI kwa uchumi wa ndani, tutafadhili pia tathmini za kiuchumi ili kuelewa jinsi AI inavyoweza kuwasaidia watu katika miktadha tofauti. Hili ni jambo la dharura hasa katika nchi zenye kipato cha chini na cha kati, ambako akili unde (AI) inaweza kupanua uwezo kwa haraka, kuimarisha huduma na manufaa ya umma, na kuchangia uwezo wa watu kuboresha hali yao ya kiuchumi. Tunavutiwa na mbinu zinazoweza kutoa mwongozo katika ujenzi wa miundombinu mahususi kwa kanda, taasisi za ndani, na miundo ya uenezaji ili kufanya AI iwe yenye manufaa kwa masharti ya nchi.

Kusaidia Mpito

Mabadiliko ya kiuchumi hupitiwa kabla hayajaeleweka kikamilifu. Tunakusudia kufadhili mbinu zinazowasaidia watu sasa huku zikisaidia jamii kujiandaa kwa mabadiliko ya muda mrefu.

Watu wanaweza kuhitaji msaada wanapotafuta kazi, ufikiaji rahisi zaidi wa bima ya ukosefu wa ajira, bima iliyopanuliwa ya kupoteza mshahara, usaidizi wa kutafsiri uzoefu wao katika majukumu mapya, na njia za kuingia katika sekta zinazokua. Mafunzo upya yanaweza kuwa sehemu ya suluhu, lakini mipango ya jadi ya mafunzo upya ina ushahidi usio thabiti, na ajenda ya mpito wa AI huenda ikahitaji kuwa pana zaidi. Tathmini ya juhudi hizi lazima iwe ya kina na thabiti—ikipimwa kwa kuangalia kama zinasababisha kazi bora, uthabiti zaidi, uwezo mpana zaidi, na chaguo halisi zaidi katika maisha ya kiuchumi ya watu.

Lengo ni zaidi ya kuajiriwa tena. Pia tunavutiwa na mbinu zinazowapa wafanyakazi uwezo wa kuamua kuhusu utekelezaji wa akili unde (AI), na zinazowapa wananchi sauti halisi katika taasisi zinazounda mabadiliko ya kiuchumi. Kadiri kazi inavyobadilika, tunataka kuelewa vyema ni wakati gani inatoa maana, kusudi na uridhisho, na jinsi watu wengi zaidi wanavyoweza kupata hali hizo. 

Ili kufanikisha juhudi hizi, pia tutawekeza katika uwezo wa serikali na taasisi za umma kuleta matokeo halisi. Hata mpango uliobuniwa kwa ubora zaidi hushindwa ikiwa miundombinu ya kuiendesha haipo. AI yenyewe inaweza kuwa nyenzo yenye nguvu ya kuimarisha kwa kasi uwezo wa serikali na huduma za umma duniani kote, nasi tutafadhili juhudi kabambe za kufanya hilo liwe halisi.

Tuna nia hasa ya kuhakikisha AI inafanya kazi vizuri kwa watu ambao hawahudumiwi vya kutosha na mifumo iliyopo. AI inayowasaidia watu kufanya maamuzi ya kazi, kushughulikia maswali ya kisheria na kifedha, kupata mwongozo wa huduma za afya, na kutatua matatizo ambayo hapo awali yalihitaji utaalamu adimu inaweza kuwa nguvu halisi ya kusawazisha fursa, hasa katika maeneo ya dunia ambako huduma hizi ni chache au hazipo kabisa.  Lakini hili hufanikiwa tu ikiwa zana hizo zinapatikana, zinatekelezwa kwa uangalifu, na zimeundwa kwa watu watakaozitumia. Kinachofaa kitatofautiana katika sekta na jiografia. Tunakaribisha mawazo bunifu, na tutafadhili miradi ya majaribio kwa kiwango cha maana katika mbinu mbalimbali, kisha tujifunze kutokana na kile tutakachogundua. 

Kuunda kwa ajili ya usalama wa kiuchumi wa muda mrefu

Kuna kutokubaliana kwa kiasi kikubwa kuhusu kasi na ukubwa wa mabadiliko ambayo AI italeta. Lakini hatuwezi kujiruhusu kupoteza muda tukisubiri uhakika. 

Hatua za mpito zilizo hapo juu hazijabuniwa kwa ajili ya mazingira ambamo uendeshaji otomatiki unaharakisha, faida za kiuchumi zinajilimbikiza kwa kiwango kikubwa, au sehemu ya mapato inayopita kupitia mishahara inabadilika kwa kiasi kikubwa. Katika hali hizo, jamii huenda ikahitaji mbinu mpya zinazowapa watu maslahi ya kudumu katika mifumo inayozalisha thamani. Tunataka kusaidia kuhamisha mbinu zenye matumaini kutoka kwenye mawazo hadi kuwa miundo inayoweza kujaribiwa: kufafanua jinsi zingefadhiliwa, ni taasisi zipi zingezisimamia, ni hatari zipi ambazo huenda zikasababisha, na ni ushahidi gani ungetuonyesha kama zinafanya kazi. 

Kwa upande wa mapato, kuna mapendekezo mazito yanayofaa kusomwa na kuchunguzwa kupitia majaribio: kuhamisha kodi kutoka kwa wafanyakazi hadi kodi ya mtaji na uchumi, mifumo ya faida ya ziada au mapato ya ziada, na mbinu za fedha za umma au za utajiri wa serikali, kwa kutumia mifumo kama vile Mfuko wa Pensheni wa Serikali wa Norwe na Mfuko wa Kudumu wa Alaska. Katika hali ya kutokuwa na uhakika mkubwa, huenda taratibu za kifedha zikahitaji kubadilika kulingana na hali. Viwango vya kodi, kanuni za michango, au fomula za gawio vinaweza kuitikia viashiria vinavyoweza kuonekana, kama vile faida zilizojikita kwa wachache, mabadiliko katika sehemu ya mapato inayokwenda kwa wafanyakazi, uhamishaji wa wafanyakazi, au mapato yasiyo ya kawaida.

Kwa upande wa mgawanyo, maswali ni muhimu vivyo hivyo: jinsi ya kuwapa watu haki thabiti katika ukuaji mpana wa uchumi kupitia mapato, mtaji, bidhaa za umma, huduma muhimu, ajira au mipango ya kazi za umma, ufikiaji wa uwezo wa ukokotoaji, au aina mpya za utawala wa data. Lengo si tu kuwasaidia watu kukabiliana na mabadiliko ya kiuchumi baada ya maamuzi kuwa tayari yamefanywa, bali pia kuwapa nafasi ya kushiriki na sauti katika kuamua jinsi mabadiliko hayo yatakavyoendelea. 

Kazi nyingi iliyo mbele yetu si tu kwamba ni ya majaribio bali pia ya usanifu, na itahitaji mifumo ya kufikiria ambayo haipo bado. Tutaunga mkono miundombinu ya utafiti inayoweza kutoa taarifa zitakazosaidia ufanyaji wa maamuzi katika kazi hii yote. Tunavutiwa hasa na uigaji wa kiuchumi wa mawakala wengi unaotumia AI kuunda muundo wa jinsi uchumi unavyoweza kubadilika kadiri uwezo unavyoboreshwa, ukiambatanishwa na upangaji wa matukio katika anuwai ya mustakabali unaowezekana.

Hitimisho

Tunatafuta kazi kabambe inayolingana na mabadiliko ya kimsingi, ikijumuisha mawazo ambayo bado hatujayafikiria na kazi ambayo tunaweza kusaidia kupanua wigo wake. Tunakaribisha maoni kuhusu kile kinachohitajika zaidi.

Shilingi bilioni 250 zitasaidia mashirika ya nje kupitia ruzuku, mialiko ya wazi, na ushirikiano wa taasisi, huku Foundation ikiunda timu ya kuendeleza kazi moja kwa moja na kusaidia kuanzisha miradi mipya yenye malengo makubwa katika nyanja hii. Tunatarajia kutangaza mipango yetu ya kwanza baadaye mwaka huu, na tutashiriki kile tunachojifunza kadri tunavyoendelea. Tunataka kuelewa ni mbinu zipi zinafanya kazi kweli, na kuimarisha mfumo huru wenye rasilimali za kutosha unaoweza kuzifanya njia mbadala za usalama wa kiuchumi kuwa halisi kabla hazijawa za dharura.  

Tuko mwanzoni mwa kile ambacho huenda yakawa mabadiliko makubwa zaidi ya kiuchumi kwa vizazi kadhaa. Tunaamini kuwa kazi ya kuhakikisha mabadiliko haya yanawanufaisha wanadamu wote ni miongoni mwa mambo muhimu zaidi ambayo Foundation inaweza kuwa ikifanya kwa sasa, na tunakusudia kuichukulia kwa uzito huo.